ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ


Επιστήμονες καταρρίπτουν τον μύθο για το «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα»

Το «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα» (Mona Lisa Effect) περιγράφει την εντύπωση που δημιουργείται στον θεατή ότι τα μάτια του προσώπου του αριστουργήματος τον παρακολουθούν ενώ εκείνος μετακινείται μπροστά από την εικόνα

 
To περίφημο «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα» (Mona Lisa Effect), του φημισμένου πίνακα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, σπεύδουν να απομυθοποιήσουν επιστήμονες…

Το «Φαινόμενο της Μόνα Λίζα» (Mona Lisa Effect) περιγράφει την εντύπωση που δημιουργείται στον θεατή ότι τα μάτια του προσώπου του αριστουργήματος τον παρακολουθούν ενώ εκείνος μετακινείται μπροστά από την εικόνα, το οποίο αποδιδόταν στην απαράμιλλη καλλιτεχνική δεξιότητα και στις εξειδικευμένες γνώσεις του Λεονάρντο για την ανθρώπινη ανατομία. Αυτό τώρα τίθεται υπό αμφισβήτηση από τους ερευνητές του τμήματος Τεχνολογίας Γνωστικής Διάδρασης (Cluster of Excellence Cognitive Interaction Technology -Citec) του Πανεπιστημίου του Μπίλεφελντ στη Γερμανία.

Οι επιστήμονες ανακάλυψαν αίφνης πως το φαινόμενο αυτό δεν παρατηρείται ούτε κατ’ ελάχιστον στο έργο τέχνης του Λεονάρντο. Συνεπώς το μυθικό αυτό περίβλημα που περιβάλλει τη Μόνα Λίζα είναι ένα ψεύδος — τουλάχιστον αυτό υποστηρίζουν στο περιοδικό «i-Perception» οι Γκέρντοτ Χόρστμαν και Σεμπάστιαν Λοτ.

«Οι άνθρωποι είναι πολύ ικανοί στο να αξιολογούν εάν κάποιος τους παρατηρεί, η αντιληπτική ψυχολογία το έχει αποδείξει από τη δεκαετία του 1960», τονίζει ο Χόρστμαν, που ειδικεύεται στη μελέτη της κίνησης των ματιών και στην προσοχή. «Οι άνθρωποι δύνανται να αισθάνονται πως τους παρακολουθούν οι φωτογραφίες και οι πίνακες, εάν το υποκείμενο που απαθανατίζεται στον πίνακα κοιτάζει ακριβώς μπροστά του, δηλαδή υπό μηδενική γωνία», προσθέτει.

Όπως τονίζουν στο άρθρο τους «Η πλάνη της Μόνα Λίζα —Οι επιστήμονες βλέπουν να τους κοιτάζει, καίτοι δεν το κάνει (The Mona Lisa Illusion— Scientists See Her Looking at Them Though She Isn’t, vol.10(1), 1-5) ότι «εάν οι συμμετέχοντες σε έρευνες αισθάνονται (ή έχουν μία ισχυρή επιθυμία) να τους κοιτάζουν είναι μία κρίση δεκτική σε μη αντιληπτικές πληροφορίες, περιλαμβανομένων (προκατασκευασμένων) πεποιθήσεων».

Αλλά και τα στατιστικά ευρήματα της μελέτης συνηγορούν κατά της επικρατούσας άποψης πως το βλέμμα της Μόνα Λίζα ακολουθεί κατά πόδας τον θεατή. «Απεναντίας η γραμμή της θέασης και όλα τα τεμνόμενα σημεία της μετατοπίζονται με την εικόνα, είτε προς τα δεξιά, είτε προς τα αριστερά».

«Εάν το βλέμμα είναι ελαφρώς πλάγιο, πάλι θα μπορούσες να αισθανθείς πως σε παρακολουθούν. Σε αυτή την περίπτωση η αντίληψη θα ήταν ότι το θέμα του πίνακα κοιτάζει προς το αυτί του θεατή και αντιστοιχεί σε γωνία περίπου 5 μοιρών. Εάν όμως η οπτική γωνία μεγαλώσει, τότε η εντύπωση τούτη εξαφανίζεται», βεβαιώνει ο ειδήμων.

«Περιέργως δεν είναι αναγκαίο να στεκόμαστε ακριβώς ενώπιον του θέματος στον πίνακα για να έχουμε την εντύπωση πως μας παρακολουθεί», δηλώνει από την πλευρά του ο Λοτ. Εάν το φαινόμενο Μόνα Λίζα «υφίσταται αφ’ εαυτού του και είναι αναντίρρητο και αποδείξιμο, ακριβώς με τη Μόνα Λίζα, απ’ όλους τους πίνακες, δεν έχουμε αυτήν την εντύπωση».

Στα συμπεράσματά τους οι δύο επιστήμονες τονίζουν πως «η Μόνα Λίζα δεν πληροί τις προϋποθέσεις του φερώνυμου φαινομένου. Δεν κοιτάζει τον θεατή. Έτσι, οι πλευρικές μετατοπίσεις της εικόνας της αντιστοιχούν σε μετατοπίσεις της όλης γεωμετρίας (ΣτΜ του βλέμματος), αντί να είναι μία σταθερή ματιά προς τον θεατή, όπως επιτάσσει το φαινόμενο. Δεν υπάρχει αμφιβολία για την ύπαρξη του ‘φαινομένου Μόνα Λίζα’ —μόνο που δεν προκαλείται από αυτή καθαυτή τη Μόνα Λίζα».


 
Δωρεά ρεκόρ στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης
Δωρητής ο Στίβεν Σγουάρτζμαν, ένας από τους διασημότερους δισεκατομμυριούχους στις ΗΠΑ, ο οποίος έχει...
19.06.2019, 19:22
Στις 20 Ιουνίου ο Κωστής Μαραβέγιας στην Πλατεία Νερού
Εκεί θα δοθεί και το σύνθημα της καλοκαιρινής περιοδείας του Κωστή! Εκεί θα γίνει η πρώτη συναυλία ρεφενέ…
19.06.2019, 15:39
Πέθανε ο ζωγράφος Βαγγέλης Δημητρέας
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 85 ετών ο ζωγράφος Βαγγέλης Δημητρέας, ομότιμος καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών...
19.06.2019, 13:07
Το φιλμ με τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο που γυρίστηκε στην Αμμόχωστο (video)
Η ταινία είχε δύο τίτλους «Διακοπές στην Κύπρο μας» και «Ο κυρ' Γιώργης και οι τρέλλες του»
19.06.2019, 08:40
Λούβρος: 4 μήνες νωρίτερα οι κρατήσεις για την έκθεση Λεονάρντο Ντα Βίντσι
Η Γαλλία θα διοργανώσει φέτος πολλές πολιτισμικές εκδηλώσεις για τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, έναν ζωγράφο από...
18.06.2019, 16:41
5ο Διεθνές Φεστιβάλ Άνδρου: 31 Ιουλίου - 20 Αυγούστου 2019
Στα τέσσερα χρόνια της λειτουργίας του, από τον Ιούλιο του 2015 έως σήμερα, το Διεθνές Φεστιβάλ Άνδρου έχει...
18.06.2019, 12:44
Στα σκαριά ένα νέο μυθιστόρημα Hunger Games
Ένα νέο μυθιστόρημα της δυστοπικής σειράς φαντασίας "Hunger Games" θα κυκλοφορήσει τον Μάιο του 2020...
18.06.2019, 12:09
Απεβίωσε ο συνθέτης και δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Στέλιος Βαμβακάρης
Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Πέμπτη στο Γ΄ Νεκροταφείο
17.06.2019, 19:12
Φτωχότερος ο παγκόσμιος κινηματογράφος-Πέθανε ο Φράνκο Τζεφιρέλι (pics)
Ο Ιταλός σκηνοθέτης του κινηματογράφου, του θεάτρου και της όπερας Φράνκο Τζεφιρέλι, πέθανε σήμερα στο σπίτι...
15.06.2019, 14:47
Rolling Stones: Η ιστορία πίσω από τον ύμνο στο... ανικανοποίητο (video)
Ο αρχικός στίχος I don't get no satisfaction, έγινε I can't get no satisfaction, και οι υπόλοιποι στίχοι...
13.06.2019, 09:13

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | ... | 28  Επόμενη

Σχόλια Αναγνωστών
Αποστολή Παραπόνων
Παρακαλούμε να είστε ευγενικοί και να σέβεστε τους συνομιλητές σας. Αποφύγετε τις ύβρεις και τους χαρακτηρισμούς. Προστατέψτε τα προσωπικά σας δεδομένα. Αν κρίνετε ότι το περιεχόμενο της ιστοσελίδας είναι παράνομο ή προσβάλει οποιοδήποτε δικαίωμα σας, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας. Θα απαντήσουμε στο αίτημα σας το συντομότερο δυνατόν.