Σε υγειονομικό συναγερμό βρίσκονται όλες οι χώρες της Αμερικής, μετά τις προειδοποιήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για κίνδυνο εξάπλωσης του ιού Ζίκα σε όλη την ήπειρο, πλην του Καναδά και της Χιλής, όπου δεν απαντώνται τα κουνούπια του είδους Aedes που μεταδίδουν τον ιό.

Η νόσος εκδηλώνεται τις περισσότερες φορές με ήπια συμπτώματα όπως ο πυρετός, ο πόνος στις αρθρώσεις και τα εξανθήματα, και για την ώρα δεν υπάρχει θεραπεία ή προληπτικό εμβόλιο.

Σύμφωνα με στοιχεία των κέντρων πρόληψης επιδημιών, τις περασμένες δεκαετίες ο Ζίκα εμφανιζόναν στην Αφρική, την νοτιοανατολική Ασία και τα νησιά του Ειρηνικού, αλλά από την περασμένη άνοιξη άρχισε να εξαπλώνεται και στην Βραζιλία.

Στις αρχές του 2015, βραζιλιάνοι επιστήμονες διαπίστωσαν την σύνδεση του Ζίκα με την μικροκεφαλία σε νεογνά .

Η μικροκεφαλία προσβάλει το νευρικό σύστημα των εμβρύων τα οποία γεννιούνται με ασυνήθιστα μικρά κεφάλια, αντιμετωπίζοντας στην συνέχεια προβλήματα ανάπτυξης. Η πάθηση κρύβεται συχνά πίσω και από την εμφάνιση του συνδρόμου Guillain-Barre.

Τα συμπτώματα εμφανίζονται 3 με 12 ημέρες μετά το δάγκωμα του κουνουπιού, ενώ έχει καταγραφεί και μία 
περίπτωση μετάδοσης μέσω σεξουαλικής επαφής. Οι λεχώνες μεταφέρουν τον ιό στα νεογέννητα παιδιά τους. 

Οι φόβοι για ραγδαία εξάπλωση του ιού ενισχύονται από τα στατιστικά στοιχεία. Πέρσι καταγράφηκαν περισσότερα από 2.500 περιστατικά μικροκεφαλίας, ενώ το 2014 δεν ξεπερνούσαν τα 150. Η ταχεία εξάπλωση του ιού στην νότιο Αμερική, σε αντίθεση με τις άλλες περιοχές, οφείλεται στο γεγονός ότι οι κάτοικοι δεν διαθέτουν αντισώματα στον Ζίκα. 

Αφού «απλώθηκε» σε όλη την νότιο Αμερική, τώρα ο ιός φαίνεται πως «ανηφορίζει» και προς την Κεντρική Αμερική, ενώ στις αρχές της εβδομάδας, ο ιός εντοπίστηκε και σε έναν Τεξανό που είχε πρόσφατα ταξιδέψει στην νότιο Αμερική. Μάλιστα το πρωί επιβεβαιώθηκε και ο πρώτος ασθενής επί ευρωπαϊκού εδάφους για φέτος, στη Δανία.

Σε πρόσφατο άρθρο τους στην Φαρμακευτική Επιθεώρηση της Νέας Αγγλίας, επιστήμονες του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Μεταδοτικών Ασθενειών, χαρακτηρίζουν την όψιμη εξάπλωση του Ζίκα «εκρηκτική πανδημία» και την συνδέουν με την πρόσφατη αύξηση των πληθυσμών των κουνουπιών.

Οι ειδικοί συμβουλεύουν τις έγκυες ή όσες γυναίκες προσπαθούν να συλλάβουν να αναβάλλουν τα ταξίδια τους στις πληγείσες περιοχές. Μάλιστα, σύμφωνα με τους New York Times, οι αρχές του Ελ Σαλβαδόρ συμβουλεύει τους πολίτες τους να αναβάλλουν την τεκνοποίηση μέχρι το 2018.

«Όχι στον πανικό - να ελεγχθούν οι πληθυσμοί των κουνουπιών»
«Πλάι στην δικαιολογημένες προφυλάξεις υπάρχει και η αδικαιολόγητη υστερία», σχολιάζει ο εντομολόγος του πανεπιστημίου του Σίδνεϋ, Κάμερον Γουέμπ, ο οποίος εμφανίζεται καθησυχαστικός, εκτιμώντας πως με απλές προφυλάξεις, θα αποφευχθεί η επιδημία.

Ο έλεγχος των πληθυσμών και των μετακινήσεων των κουνουπιών είναι προς το παρόν το μόνο ρεαλιστικό μέτρο για την άμεση στατιστική αποδυνάμωση του ιού, επισημαίνει ο Γουέμπ. «Πλάι στις προοδευτικές στρατηγικές δεν θα πρέπει να λησμονούμε τις παραδοσιακές μεθόδους». Η αποφυγή στάσιμου νερού στο σπίτι σε βάζα και κουβάδες και η χρήση απλών αντικουνουπικών μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες μετάδοσης του ιού στην μικροσύστημα του νοικοκυριού», επισημαίνει.

Βέβαια στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι οικογένειες στη Ν. Αμερικής είναι ιδιαιτέρως φτωχές και ακόμη και ένα σπρέι κατά των κουνουπιών αποτελεί για αυτές πολυτέλεια, προσθέτει.

Όπως μεταδίδουν οι New York Times, στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη ξεκινήσει πυρετώδεις προσπάθειες για την ανάπτυξη κάποιου εμβολίου ενώ η βρετανική Oxitec που αναπτύσσει γενετικά τροποποιημένα κουνούπια Aedes Aegypti για την αντιμετώπιση του δάγγειου πυρετού, ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα πως θα ανοίξει μία μονάδα στην Βραζιλία που θα εστιάσει στην αντιμετώπιση του Ζίκα.

Εν τω μεταξύ η κυβέρνηση της χώρας επιστρατεύει 220.000 στρατιώτες στις καμπάνιες πρόληψης. Από τις αρχές Φεβρουαρίου οι στρατιώτες θα πηγαίνουν πόρτα - πόρτα κρατώντας ενημερωτικά φυλλάδια για την ασθένεια και τους τρόπους πρόληψης. 

Ο ιός Ζίκα πήρε το όνομά του από το ομώνυμο δάσος της Ουγκάντα, όταν και ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά σε μαϊμού, κατά την διάρκεια επιδημίας του κίτρινου πυρετού το 1947.

Πηγή: Πηγές: New York Times / The New England Journal of Medicine - Επιμέλεια: Πάνος Σάκκας