ΑΠΟΨΕΙΣ


Άφθα: Η «μυστηριώδης» πληγή του στόματος

Οι άφθες αποτελούν το συχνότερο στοματολογικό πρόβλημα που περιγράφεται από τους ιπποκρατικούς ακόμη χρόνους και το οποίο παρά την ιατρική πρόοδο που έχει συντελεστεί παραμένει μυστηριώδες και αδιευκρίνιστο ως προς το αίτιο που το προκαλεί.

Χρησιμοποιείστε τα πλήκτρα ← → για να πλοηγηθείτε
 
 
 
Οι άφθες αποτελούν το συχνότερο στοματολογικό πρόβλημα που περιγράφεται από τους ιπποκρατικούς ακόμη χρόνους και το οποίο παρά την ιατρική πρόοδο που έχει συντελεστεί παραμένει μυστηριώδες και αδιευκρίνιστο ως προς το αίτιο που το προκαλεί.

Οι άφθες είναι έλκη (πληγές) που αναπτύσσονται στο στοματικό βλεννογόνο σε μη κερατινοποιημένες περιοχές όπως είναι τα χείλη, οι παρειές, η μαλθακή υπερώα, τα πλαϊνά τμήματα και η κάτω επιφάνεια της γλώσσας. Μπορεί να αναπτυχθούν 1 ή περισσότερες άφθες, οι οποίες θα επουλωθούν μόνες τους μέσα 1-2 βδομάδες συνήθως. Οι ασθενείς με άφθες μπορεί να είναι ασυμπτωματικοί ή να παραπονιούνται για έντονο πόνο και καύσο του στόματος, που επιδεινώνεται με την πρόσληψη όξινων τροφίμων όπως είναι τα πορτοκάλια, τα λεμόνια και τα καρυκεύματα. Όταν ένα άτομο βγάλει άφθα σε κάποιο στάδιο της ζωής του τότε είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ξαναβγάλει στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον, ενώ οι άφθες μπορούν να παρουσιαστούν για πρώτη φορά είτε στην παιδική είτε στην ενήλικη φάση της ζωής.

Φαίνεται ότι υπάρχουν διάφορες ομάδες ασθενών που βγάζουν άφθες για διαφορετικό λόγο. Μολονότι δεν είναι γνωστή η αιτιολογία των αφθών εντούτοις γνωρίζουμε σήμερα ότι πρόκειται για μία ανοσολογική διαταραχή που μπορεί να πυροδοτηθεί από ποικίλους εκλυτικούς παράγοντες. Οι κυριότεροι προδιαθεσικοί παράγοντες για την ανάπτυξη αφθών περιλαμβάνουν την κληρονομικότητα και τη γενετική προδιάθεση καθώς το 40% των ασθενών αναφέρει στο οικογενειακό του ιστορικό γονέα ή αδέλφια με άφθες, τις αλλεργίες, αιματολογικές και ορμονικές διαταραχές (π.χ χαμηλά επίπεδα σιδήρου, ουδετεροπενία κ.ά), μικροβιακές λοιμώξεις, διατροφικές ανεπάρκειες (π.χ μειωμένη πρόσληψη κρέατος, φρούτων και λαχανικών), διακοπή του καπνίσματος, ψυχολογικό στρες και χρόνιο ερεθισμό της περιοχής π.χ από κακότεχνες εμφράξεις και προσθετικές εργασίες ή συστηματική δήξη. Συχνά παρατηρείται ανάπτυξη αφθών σε αλλεργικά άτομα, σε γυναίκες κατά τη διάρκεια της έμμηνου ρύσεως ή της κύησης που μπορεί να παρουσιάζουν έλλειψη των βιταμινών του συμπλέγματος Β και του φυλλικού οξέος, σε άτομα με σιδηροπενική αναιμία (π.χ χορτοφάγοι, σε περίοδο νηστείας κλπ) ή που διάγουν μία έντονη περίοδο στρες (π.χ μαθητές σε περίοδο εξετάσεων, φόρτος εργασίας, κόπωση, στρατευμένοι κλπ). Επίσης, η χρήση ορισμένων σκευασμάτων οδοντόκρεμας ή στοματικών διαλυμάτων, ποικίλα φάρμακα (π.χ μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, β-αναστολείς κλπ), ιοί (π.χ ερπητοϊοί) και ορισμένα τρόφιμα (π.χ τυρί, σοκολάτα, καφές, γλουτένη, φράουλες, τομάτες, συντηρητικά τροφίμων κ.α) έχουν συσχετισθεί με την ανάπτυξη αφθών.

  


Επομένως οι άφθες δεν αποτελούν λοιμώδες, μεταδοτικό ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Ο ασθενής που ταλαιπωρείται από υποτροπιάζουσες άφθες, πολλαπλές, ευμεγέθεις, είναι αυτός που διατρέχει κίνδυνο μόλυνσης και ανάπτυξης λοίμωξης κατά τη στοματική του επαφή με λοιμογόνο παράγοντα π.χ κατά την άσκηση ορισμένων σεξουαλικών πρακτικών.

Υπάρχουν όμως και γενικά συστηματικά νοσήματα που προκαλούν την ανάπτυξη αφθών όπως το σύνδρομο Αδαμαντιάδη-Behcet, αιματολογικές διαταραχές (π.χ. κυκλική ουδετεροπενία, αναιμία), αυτοάνοσα νοσήματα, η κοιλιάκη και η νόσος του Crohn, διάφορες μορφές ανοσοκαταστολής όπως HIV/AIDS και οι μεταμοσχευμένοι. Αξίζει να σημειωθεί ότι όταν οι άφθες εμφανίζονται συχνά (πάνω από 3 προσβολές ετησίως) κυρίως σε άνδρες και συνοδεύονται από αντίστοιχα έλκη σε οφθαλμούς και γεννητικά όργανα, τότε θα πρέπει ο ασθενής να διερευνάται για το σύνδρομο Αδαμαντιάδη-Behcet. Ο ειδικός Στοματολόγος είναι αυτός που θα διακρίνει αν πρόκειται για μία μεμονωμένη αφθώδη έλκωση ή αν υποκρύπτεται υποκείμενη συστηματική πάθηση.
Κλινικά, οι άφθες διακρίνονται στις κοινές (μικρές), στις μεγάλες και στις ερπητόμορφες.

Οι μικρές αποτελούν το 80% περίπου του συνόλου και υποχωρούν πιο σύντομα συγκριτικά με τις υπόλοιπες, συνήθως μέσα σε 7-14 ημέρες. Εμφανίζονται ως μία καλά περιγραμμένη έλκωση που περιβάλλεται από ερυθρή άλω και καλύπτεται από κιτρινωπή ψευδομεμβράνη. Αναπτύσσεται συνηθέστερα στα χείλη και στις παρειές (μάγουλα). Οι μεγάλες άφθες μπορεί να φτάσουν και τα 3 εκατοστά σε διάμετρο και απαιτούν 2-6 βδομάδες για να υποχωρήσουν. Είναι οι μόνες που κατόπιν συχνών προσβολών μπορούν να καταλείψουν ουλή στην αντίστοιχη περιοχή του στοματικού βλεννογόνου και να μειώσουν τη διάνοιξη του στόματος. Οι ερπητόμορφες άφθες είναι πολλαπλές μικρές άφθες (όσο η κεφαλή μιας καρφίτσας) που μπορεί να φτάσουν και τις 100 σε μία και μόνο προσβολή. Υποχωρούν σε 7-10 μέρες αλλά υποτροπιάζουν συχνότερα συγκριτικά με τις υπόλοιπες.

Η διάγνωση της άφθας τίθεται βάσει της κλινικής εικόνας και του ιστορικού δια του αποκλεισμού άλλων νοσημάτων που μπορεί να προκαλούν έλκη. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ριζική αιτιολογική θεραπεία των αφθών καθώς δεν έχει γνωστοποιηθεί η αιτιολογία της. Η αντιμετώπισή της παραμένει συμπτωματική και για το σκοπό αυτό έχουν χρησιμοποιηθεί κατά καιρούς πολλά φαρμακευτικά σκευάσματα. Μέχρι σήμερα, η τοπική και/ή η συστηματική εφαρμογή κορτικοστεροειδών (π.χ στοματοπλύσεις, τοπική εφαρμογή κορτιζονούχων τζελ ή κρεμών, η λήψη ταμπλετών κορτικοστεροειδών) έχει αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική στον έλεγχο των αφθών και των συνοδών συμπτωμάτων τους. Άλλοτε μπορεί να συγχορηγηθεί κάποιο αντιβιοτικό σκεύασμα αν συντρέχει κίνδυνος επιμόλυνσης, ενώ σε ασυμπτωματικές περιπτώσεις όπου υπάρχουν περιορισμένες άφθες σε μέγεθος και αριθμό συνήθως αρκεί η διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής και οι πλύσεις με χαμομήλι ή κάποιο αντισηπτικό του στόματος όπως είναι η χλωρεξιδίνη. Γενικά, η θεραπευτική αντιμετώπιση των αφθών είναι εξατομικευμένη και στηρίζεται στο μέγεθος, στον αριθμό και στην εντόπιση των αφθών, στη συχνότητα υποτροπής τους και στην πρόκληση οξέων συμπτωμάτων. Πρέπει να τονιστεί ότι οι ασθενείς με άφθες δεν εμπίπτουν στην ίδια κατηγορία και συνεπώς δεν ανταποκρίνονται παρόμοια σε μία συγκεκριμένη θεραπευτική αγωγή.

Το πρωταρχικό ενδιαφέρον έγκειται στον αποκλεισμό άλλων υποκείμενων συστηματικών νοσημάτων που εκδηλώνονται με τη μορφή αφθών και στη διερεύνηση των αντίστοιχων προδιαθεσικών παραγόντων. Για παράδειγμα ένα έλκος (πληγή) που μοιάζει με άφθα αλλά δεν υποχωρεί μετά από 1-2 βδομάδες πρέπει να εξεταστεί άμεσα από ειδικό στοματολόγο καθώς μπορεί να υποκρύπτει ακόμη και στοματικό καρκίνο. Επιπλέον, ο ασθενής με υποτροπιάζουσες άφθες πρέπει να υποβάλλεται στον ενδεικνυόμενο αιματολογικό έλεγχο ώστε να αποκλειστεί η συνύπαρξη γενικού νοσήματος. Επομένως, η ανάπτυξη στοματικών ελκώσεων, οι συχνές υποτροπές τους και η επιμονή μιας πληγής στο στόμα για περισσότερο από 2 βδομάδες θα πρέπει να οδηγήσουν τον ασθενή άμεσα στο Στοματολόγο.
Συμπερασματικά, οι άφθες είναι μία συχνή πάθηση του στόματος που είτε υποκρύπτει κάποιο γενικό νόσημα είτε αποτελεί μεμονωμένο «αθώο» αίτιο ταλαιπωρίας και στοματικής δυσανεξίας εκατομμυρίων ατόμων παγκοσμίως καθώς διατηρεί καλά κρυμμένο το μυστικό της μέχρι και σήμερα.

Η Dr. Βασιλική Καραθανάση MD, DDS, MSc, PhD, είναι Ιατρός-Στοματολόγος, Διδάκτωρ Στοματολογίας της Οδοντιατρικής Σχολής Αθηνών, ΕΚΠΑ,Ειδ. Δερματολογίας, Γ.Ν.Α. «Ευαγγελισμός»
"Ούτε ένα τενεκούδι πετρέλαιο"
Και μπορεί πολύ σωστά να καταγγέλλουμε τους ακραίους της Τουρκίας, μπορεί να δίνεται η ευκαιρία σε λογής...
13.12.2018, 11:18
Τα μυστικά του Σταύρου
To Prespes or not to Prespes, that is the question...
12.12.2018, 11:02
Ο όχλος και το λιντσάρισμα είναι απειλή για όλους
Υπεύθυνοι για τον λιντσάρισμα του 19χρονου, δεν είναι μόνο οι αυτόκλητοι τιμωροί- συγκρατούμενοι του, αλλά...
11.12.2018, 17:30
Τουρκία: Μπρος γκρεμός και πίσω Ευρώπη
Δυστυχώς για την Τουρκία, η Ρωσία, ακόμα κι αν ήθελε πραγματικά, δεν θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να...
11.12.2018, 16:00
Στοματικός καρκίνος: Μια «υποτιμημένη» αλλά ισχυρή απειλή
Tο κάπνισμα, το αλκοόλ και η λοίμωξη από ογκογόνα στελέχη του ιού HPV είναι οι κύριοι αιτιολογικοί...
10.12.2018, 14:51
Ο κίτρινος πυρετός της Δημοκρατίας
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ένα μεμονωμένο γεγονός, όπως η αύξηση της τιμής των καυσίμων, προκάλεσε μια...
06.12.2018, 07:43
Επίλυση του προβλήματος του Κοσσόβου: Μια εξίσωση με πολλούς αγνώστους
Η πρόσφατη αποτυχία του Κοσσόβου να αποτελέσει μέλος της Interpol, δυναμίτισε τις ήδη τεταμένες σχέσεις με...
04.12.2018, 15:01
Ερυθροπλακία: Ο «κόκκινος συναγερμός» του στοματικού καρκίνου
Η ερυθροπλακία του στόματος εμφανίζεται συνηθέστερα σε άτομα 50-70 ετών ως μία ερυθρή περιοχή με μαλακή...
03.12.2018, 11:46
Συνωμοσία ή γκάφα;
Η αίσθηση ότι υπάρχουν καλές πρακτικές που επιβραβεύονται μπορεί να αποτελέσει κίνητρο όχι μόνο για να μην...
29.11.2018, 18:00
Λευκοπλακία στόματος: Αθώα ή ένοχη;
Ο καρκίνος του στόματος συνιστά τον 6ο συχνότερο τύπο καρκίνου παγκοσμίως
26.11.2018, 12:07

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7  Επόμενη

Σχόλια Αναγνωστών
Αποστολή Παραπόνων
Παρακαλούμε να είστε ευγενικοί και να σέβεστε τους συνομιλητές σας. Αποφύγετε τις ύβρεις και τους χαρακτηρισμούς. Προστατέψτε τα προσωπικά σας δεδομένα. Αν κρίνετε ότι το περιεχόμενο της ιστοσελίδας είναι παράνομο ή προσβάλει οποιοδήποτε δικαίωμα σας, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας. Θα απαντήσουμε στο αίτημα σας το συντομότερο δυνατόν.