ΑΠΟΨΕΙΣ


Η συναίνεση επιβάλλεται από τους θεσμούς και εμπεδώνεται από την κοινωνία

Αντίθετα από τη διαδεδομένη άποψη, πως η συναίνεση και ο συμβιβασμός κατακτούνται μέσα από την αλλαγή νοοτροπιών πρώτα, αυτές δεν είναι αποτέλεσμα καλών προθέσεων αλλά των συνθηκών που διαμορφώνουν οι θεσμοί και του συσχετισμού δυνάμεων.

Χρησιμοποιείστε τα πλήκτρα ← → για να πλοηγηθείτε
 
 
 
Με πρόσφατο άρθρο μου στην εφημερίδα Καθημερινή, προσπάθησα να επιχειρηματολογήσω πως προκειμένου η χώρα να αποκτήσει κουλτούρα πολιτικής συνεννόησης και να αποδραματοποιηθούνοι εκλογές πρέπει να θεσπιστεί ένα αναλογικό σύστημα.

Ιδανικό για αυτό είναι το γερμανικό μοντέλο που και αναλογικό είναι, και όριο 5% έχει για να μην οδηγεί σε ακραίο πολυκομματισμό. Η αλλαγή εκλογικού νόμου προς πλειοψηφικές κατευθύνσεις δεν συμβάλει, υποστηρίζω, στην πολιτική ομαλοποίηση και τον εκμοντερνισμό του πολιτικού μας συστήματος.

Ο Παντελής Καψής με την δική του απάντηση έθεσε δύο πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις και ενστάσεις: α) οι μακρόσυρτες διαδικασίες συγκρότησης κυβερνήσεων και λήψης αποφάσεων που προκύπτουν στα αναλογικά συστήματα μπορούν να υπηρετήσουν τις ανάγκες χωρών με ειδικές συνθήκες όπως η Ελλάδα; β) και σε τελική ανάλυση είναι οι θεσμοί που διαμορφώνουν τις νοοτροπίες ή μήπως ισχύει το αντίθετο; Τελικά καταλήγει, ο αγαπημένος μου φίλος Παντελής Καψής, «είναι οι θεσμοί που διαμορφώνουν την πολιτική πραγματικότητα ή οι ιδέες και οι άνθρωποι που τελικά διαμορφώνουν ή διαφθείρουν και τους θεσμούς; Αν ισχύει το δεύτερο, τότε αυτό που προέχει είναι να έρθει στα πράγματα μια κυβέρνηση που μπορεί να οδηγήσει την χώρα στην κανονικότητα. Όλα τα άλλα έπονται».

Ας ξεκινήσω από το δεύτερο ζήτημα με ένα ιστορικό παράδειγμα. Όταν ο Πρόεδρος Τζόνσον το 1964 κατάφερε να υιοθετήσει το αμερικανικό κογκρέσο την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων και την επιβολή της ισονομίας στο ζήτημα των πολιτικών δικαιωμάτων των μαύρων, είχε πλήρη συνείδηση πως οι λευκές κοινωνίες των νότιων πολιτειών ήταν στην πλειοψηφία τους αντίθετες. Η νοοτροπία στο Νότο ούτε καν ήθελε να ακούσει ένα τέτοιο ζήτημα:«και τώρα χάσαμε το Νότο για τουλάχιστον μια γενιά» φέρεται ο ίδιος να είπε.

Στην Ελλάδα πάλι, μπορεί να αναφέρει κανείς ως παράδειγματην ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως μια περίπτωση όπου η πολιτική απόφαση προηγήθηκε της κοινωνίας και των νοοτροπιών της. Επίσης και αρκετοί άλλοι θεσμοί αρχικά αντιμετωπίστηκαν με επιφύλαξη όμως στη συνέχεια αγκαλιάστηκαν από την κοινωνία (πχ ο πολιτικός γάμος, το ΑΣΕΠ).

Οι νοοτροπίες αλλάζουν από τους θεσμούς. Και η θέσπιση τέτοιων θεσμών είναι αρκετές φορές έργο προικισμένων, μειοψηφικών και οραματικών ελίτ.Στο διάσημο βιβλίο τους «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη», οι Ατζέμογλου και Ρόμπινσον δίνουν αναρίθμητα παραδείγματα για να υποστηρίξουν ότι οι ανοιχτοί οικονομικοί και πολιτικοί θεσμοί αποτελούν τη βάση για την επιτυχία ενός έθνους.

Πάμε τώρα στο πρώτο ζήτημα:
μήπως τέτοιες θεσμικές αλλαγές δεν είναι για την ώρα κατάλληλες για τη χώρα μας; Θα συμφωνήσουμε νομίζω πως ανεξαρτήτως επιμέρους ενστάσεων, η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου (και Κουβέλη αρχικά) υπήρξε μια κυβέρνηση που έκανε καλό στη χώρα σώζοντας την στην κυριολεξία από την άβυσσο μέσα σε ακραίες συνθήκες έχοντας ελάχιστο χρόνο στη διάθεσή της. Αντίθετα δύο ισχυρές μονοκομματικές κυβερνήσεις νωρίτερα, η Κυβέρνηση Παπανδρέου (2009) και η Κυβέρνηση Καραμανλή (2007), ιδιαίτερα αυτή η δεύτερη που είχε άφθονο χρόνο μπροστά της και κυβερνητική εμπειρία, δεν είχαν το ίδιο επιτυχή αποτελέσματα.

Μερικά χρόνια νωρίτερα, μια από τις πλέον ισχυρές κοινοβουλευτικά κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης, αυτή του Σημίτη του 2000, ηττήθηκε κατά κράτος στο ζωτικής σημασίας όπως αποδείχτηκε θέμα της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης ενώ μια άλλη αυτοδύναμη κυβέρνηση, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, εκλεγμένη με θηριώδες ποσοστό (σχεδόν 47%) τα έκανε «μαντάρα» σε ένα όχι και τόσο δύσκολο θέμα όπως αυτό της ονομασίας της ΠΓΔΜ.

Εν’ ολίγοις, η διατήρηση των πολωτικών συστημάτων που διαμορφώνουν συνθήκες «άσπρο-μαύρο» έχει καταστροφικά αποτελέσματα. Υπονομεύει την κουλτούρα διαλόγου και συνεννόησης στη λήψη των αποφάσεων. Τίποτε δεν επείγει περισσότερο από το να αποδραματοποιήσουμε τα πράγματα και να συνηθίσουμε σε συνεργασίες.

Αντίθετα από τη διαδεδομένη άποψη, πως η συναίνεση και ο συμβιβασμός κατακτούνται μέσα από την αλλαγή νοοτροπιών πρώτα, αυτές δεν είναι αποτέλεσμα καλών προθέσεων αλλά των συνθηκών που διαμορφώνουν οι θεσμοί και του συσχετισμού δυνάμεων. Η συναίνεση επιβάλλεται από τους θεσμούς και στη συνέχεια εμπεδώνεται από την κοινωνία, και όχι το αντίστροφο.

* Ο κ. Ν. Μαραντζίδης είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 


Οι αγαπητικές του Αλέξη και η βοσκοπούλα Φώφη
Το “δόγμα Βενιζέλου” περί “αγαπητικών” θα 'λεγε κανείς ότι αξιοποιεί για μικροπολιτικούς λόγους ο Αλέξης...
22.06.2018, 08:38
Οι κλακαδόροι του Σώρρα
Οι δημοσκοπήσεις μας διασκεδάζουν κάθε τόσο με τους συμπατριώτες μας που πιστεύουν ότι μας ψεκάζουν, ότι τα...
21.06.2018, 08:35
«Αντέχουν» τα εθνικά θέματα μικροκομματικά παιχνίδια;
Δυστυχώς, ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζει το μοναχικό του δρόμο αγνοώντας τους μεγάλους κινδύνους για τη χώρα και τους...
20.06.2018, 11:45
Τζάμπα... μάγκες
Πως ο Μπαρμπαρούσης από ήρωας έγινε μαύρο πρόβατο στη Χρυσή Αυγή. Η αναδίπλωση που δεν έπεισε κανέναν
15.06.2018, 19:37
Διαπραγμάτευση του Σκοπιανού και Ποινικός Κώδικας
Σε κάθε όμως περίπτωση δίνεται η δυνατότητα σε αυτούς που διαπραγματεύονται με τους Σκοπιανούς την...
12.06.2018, 18:09
H Εθνική Ελλάδος εκτός πολιτικής
Σε επίπεδο εθνικής πολιτικής και διπλωματίας ζητούμενο σε μια χώρα είναι οι ευρύτερες συναινέσεις. Εδώ θα...
12.06.2018, 08:23
Μετρο-sexual ante portas
Στην εποχή του κινήματος #metoo, πίσω από το οποίο άρχισαν να αναφαίνονται ο νεοπουριτανισμός και η πολιτική...
07.06.2018, 15:36
Ο Μπουτάρης και το Κίνημα Αλλαγής
Σε συνθήκες μικρού δικομματισμού, όπου οι κομματικές αυτοδυναμίες είναι δύσκολες, ένας κεντρώος...
06.06.2018, 17:23
Η δημοσιογραφική έρευνα για το Πεδίο του Άρεως θα συνεχιστεί
Καλοδεχούμενη έστω και των υστέρων η αντίδραση της περιφέρειας Αττικής στα συνεχή δημοσιεύματα του skai.gr...
03.06.2018, 12:51
Σκοπιανό: Ούτε ένα τηλεφώνημα…
Τι είναι ακριβώς αυτό που ξέρει ο κ. Ντιμιτρόφ, που ξέρει ο κ. Ιβάνοφ, ο πρόεδρος της δημοκρατίας των...
02.06.2018, 09:38

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6  Επόμενη

Σχόλια Αναγνωστών
Αποστολή Παραπόνων
Παρακαλούμε να είστε ευγενικοί και να σέβεστε τους συνομιλητές σας. Αποφύγετε τις ύβρεις και τους χαρακτηρισμούς. Προστατέψτε τα προσωπικά σας δεδομένα. Αν κρίνετε ότι το περιεχόμενο της ιστοσελίδας είναι παράνομο ή προσβάλει οποιοδήποτε δικαίωμα σας, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας. Θα απαντήσουμε στο αίτημα σας το συντομότερο δυνατόν.