ΑΠΟΨΕΙΣ


Η συναίνεση επιβάλλεται από τους θεσμούς και εμπεδώνεται από την κοινωνία

Αντίθετα από τη διαδεδομένη άποψη, πως η συναίνεση και ο συμβιβασμός κατακτούνται μέσα από την αλλαγή νοοτροπιών πρώτα, αυτές δεν είναι αποτέλεσμα καλών προθέσεων αλλά των συνθηκών που διαμορφώνουν οι θεσμοί και του συσχετισμού δυνάμεων.

Χρησιμοποιείστε τα πλήκτρα ← → για να πλοηγηθείτε
 
 
 
Με πρόσφατο άρθρο μου στην εφημερίδα Καθημερινή, προσπάθησα να επιχειρηματολογήσω πως προκειμένου η χώρα να αποκτήσει κουλτούρα πολιτικής συνεννόησης και να αποδραματοποιηθούνοι εκλογές πρέπει να θεσπιστεί ένα αναλογικό σύστημα.

Ιδανικό για αυτό είναι το γερμανικό μοντέλο που και αναλογικό είναι, και όριο 5% έχει για να μην οδηγεί σε ακραίο πολυκομματισμό. Η αλλαγή εκλογικού νόμου προς πλειοψηφικές κατευθύνσεις δεν συμβάλει, υποστηρίζω, στην πολιτική ομαλοποίηση και τον εκμοντερνισμό του πολιτικού μας συστήματος.

Ο Παντελής Καψής με την δική του απάντηση έθεσε δύο πολύ ενδιαφέρουσες ερωτήσεις και ενστάσεις: α) οι μακρόσυρτες διαδικασίες συγκρότησης κυβερνήσεων και λήψης αποφάσεων που προκύπτουν στα αναλογικά συστήματα μπορούν να υπηρετήσουν τις ανάγκες χωρών με ειδικές συνθήκες όπως η Ελλάδα; β) και σε τελική ανάλυση είναι οι θεσμοί που διαμορφώνουν τις νοοτροπίες ή μήπως ισχύει το αντίθετο; Τελικά καταλήγει, ο αγαπημένος μου φίλος Παντελής Καψής, «είναι οι θεσμοί που διαμορφώνουν την πολιτική πραγματικότητα ή οι ιδέες και οι άνθρωποι που τελικά διαμορφώνουν ή διαφθείρουν και τους θεσμούς; Αν ισχύει το δεύτερο, τότε αυτό που προέχει είναι να έρθει στα πράγματα μια κυβέρνηση που μπορεί να οδηγήσει την χώρα στην κανονικότητα. Όλα τα άλλα έπονται».

Ας ξεκινήσω από το δεύτερο ζήτημα με ένα ιστορικό παράδειγμα. Όταν ο Πρόεδρος Τζόνσον το 1964 κατάφερε να υιοθετήσει το αμερικανικό κογκρέσο την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων και την επιβολή της ισονομίας στο ζήτημα των πολιτικών δικαιωμάτων των μαύρων, είχε πλήρη συνείδηση πως οι λευκές κοινωνίες των νότιων πολιτειών ήταν στην πλειοψηφία τους αντίθετες. Η νοοτροπία στο Νότο ούτε καν ήθελε να ακούσει ένα τέτοιο ζήτημα:«και τώρα χάσαμε το Νότο για τουλάχιστον μια γενιά» φέρεται ο ίδιος να είπε.

Στην Ελλάδα πάλι, μπορεί να αναφέρει κανείς ως παράδειγματην ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως μια περίπτωση όπου η πολιτική απόφαση προηγήθηκε της κοινωνίας και των νοοτροπιών της. Επίσης και αρκετοί άλλοι θεσμοί αρχικά αντιμετωπίστηκαν με επιφύλαξη όμως στη συνέχεια αγκαλιάστηκαν από την κοινωνία (πχ ο πολιτικός γάμος, το ΑΣΕΠ).

Οι νοοτροπίες αλλάζουν από τους θεσμούς. Και η θέσπιση τέτοιων θεσμών είναι αρκετές φορές έργο προικισμένων, μειοψηφικών και οραματικών ελίτ.Στο διάσημο βιβλίο τους «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη», οι Ατζέμογλου και Ρόμπινσον δίνουν αναρίθμητα παραδείγματα για να υποστηρίξουν ότι οι ανοιχτοί οικονομικοί και πολιτικοί θεσμοί αποτελούν τη βάση για την επιτυχία ενός έθνους.

Πάμε τώρα στο πρώτο ζήτημα:
μήπως τέτοιες θεσμικές αλλαγές δεν είναι για την ώρα κατάλληλες για τη χώρα μας; Θα συμφωνήσουμε νομίζω πως ανεξαρτήτως επιμέρους ενστάσεων, η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου (και Κουβέλη αρχικά) υπήρξε μια κυβέρνηση που έκανε καλό στη χώρα σώζοντας την στην κυριολεξία από την άβυσσο μέσα σε ακραίες συνθήκες έχοντας ελάχιστο χρόνο στη διάθεσή της. Αντίθετα δύο ισχυρές μονοκομματικές κυβερνήσεις νωρίτερα, η Κυβέρνηση Παπανδρέου (2009) και η Κυβέρνηση Καραμανλή (2007), ιδιαίτερα αυτή η δεύτερη που είχε άφθονο χρόνο μπροστά της και κυβερνητική εμπειρία, δεν είχαν το ίδιο επιτυχή αποτελέσματα.

Μερικά χρόνια νωρίτερα, μια από τις πλέον ισχυρές κοινοβουλευτικά κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης, αυτή του Σημίτη του 2000, ηττήθηκε κατά κράτος στο ζωτικής σημασίας όπως αποδείχτηκε θέμα της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης ενώ μια άλλη αυτοδύναμη κυβέρνηση, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, εκλεγμένη με θηριώδες ποσοστό (σχεδόν 47%) τα έκανε «μαντάρα» σε ένα όχι και τόσο δύσκολο θέμα όπως αυτό της ονομασίας της ΠΓΔΜ.

Εν’ ολίγοις, η διατήρηση των πολωτικών συστημάτων που διαμορφώνουν συνθήκες «άσπρο-μαύρο» έχει καταστροφικά αποτελέσματα. Υπονομεύει την κουλτούρα διαλόγου και συνεννόησης στη λήψη των αποφάσεων. Τίποτε δεν επείγει περισσότερο από το να αποδραματοποιήσουμε τα πράγματα και να συνηθίσουμε σε συνεργασίες.

Αντίθετα από τη διαδεδομένη άποψη, πως η συναίνεση και ο συμβιβασμός κατακτούνται μέσα από την αλλαγή νοοτροπιών πρώτα, αυτές δεν είναι αποτέλεσμα καλών προθέσεων αλλά των συνθηκών που διαμορφώνουν οι θεσμοί και του συσχετισμού δυνάμεων. Η συναίνεση επιβάλλεται από τους θεσμούς και στη συνέχεια εμπεδώνεται από την κοινωνία, και όχι το αντίστροφο.

* Ο κ. Ν. Μαραντζίδης είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 


Προοδευτική συμμαχία ή φερετζές στον ΣΥΡΙΖΑ;
Στο ΠΑΣΟΚ (aka Κίνημα Αλλαγής), ξέσπασε πάλι ο πόλεμος, καυγάς αν προτιμάτε, για τις μετεκλογικές συνεργασίες
20.09.2018, 15:55
“Η 19χρονη στο Αγρίνιο”
Η “19χρονη στο Αγρίνιο” είναι ακόμη μια “παράπλευρη απώλεια” όσων έχουν φλεγόμενες μολότοφ στα μυαλά τους...
19.09.2018, 15:46
Οι δύο κόσμοι που ακούσαμε στην ΔΕΘ
Στην ΔΕΘ παρακολουθώντας τον Αλέξη Τσίπρα και τον Κυριάκο Μητσοτάκη ακούσαμε δύο διαφορετικούς κόσμους για...
18.09.2018, 15:57
Ανεύθυνη παροχολογία Τσίπρα. Τα κοστολογημένα μέτρα του ΚΙΝ.ΑΛ
Μία νέα διακυβέρνηση που θα φέρει ένα νέο εθνικό σχέδιο για τη σωτηρία και την ανάταξη της χώρας. Μέσα από...
14.09.2018, 11:46
Φλυαρώντας για τις επενδύσεις
Μέσα στην κακοφωνία των πολιτικών αντιπαραθέσεων υπάρχει ένα θέμα στο οποίο όλοι, όλα τα κόμματα, μοιάζει να...
13.09.2018, 08:44
Χρειαζόμαστε όραμα και σαφή προσανατολισμό
Η ισχυρή ανάπτυξη αποτελεί αδιαμφισβήτητα το αντίδοτο στις προκλήσεις αυτές. Χρειάζεται όμως κάτι παραπάνω...
12.09.2018, 12:36
Unfair Τσίπρα η εξαγωγή της πολιτικής αντιπαράθεσης στην ΕΕ
Στην Ελλάδα της πολιτικής πόλωσης όπου υπουργοί και βουλευτές δεν μπορούν να διαλεχτούν στα κανάλια και...
11.09.2018, 17:51
Οι δυο σημαίες του ΠΑΣΟΚ
Τι είναι άραγε το ΠΑΣΟΚ σήμερα; Παρακολουθώντας κανείς τις παρεμβάσεις μιας μεγάλης μερίδας των στελεχών του...
06.09.2018, 07:41
Ο άνθρωπος που γελούσε
Όλοι οι χαρακτήρες, τα ονόματα και τα περιστατικά στην παρακάτω ιστορία είναι(;) απολύτως φανταστικά.
31.08.2018, 12:42
Μια χαμένη ευκαιρία για την αριστερά;
"Με πιάνει τρόμος άμα σκεφθώ ότι αν νικούσε η επανάστασή μας (...) Άνθρωποι γελοίοι, χωρίς καμία παιδεία"...
30.08.2018, 07:35

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7  Επόμενη

Σχόλια Αναγνωστών
Αποστολή Παραπόνων
Παρακαλούμε να είστε ευγενικοί και να σέβεστε τους συνομιλητές σας. Αποφύγετε τις ύβρεις και τους χαρακτηρισμούς. Προστατέψτε τα προσωπικά σας δεδομένα. Αν κρίνετε ότι το περιεχόμενο της ιστοσελίδας είναι παράνομο ή προσβάλει οποιοδήποτε δικαίωμα σας, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας. Θα απαντήσουμε στο αίτημα σας το συντομότερο δυνατόν.