Είπα πάντως "τραγική επέτειο" και νομίζω ότι θα πρέπει να σας γράψω ποια είναι η άποψή μου για τον Τιτανικό.
Γιατί μας μαγεύει 100 χρόνια τώρα; Για ποιό λόγο γίνεται και ξαναγίνεται ταινία (ο Κάμερον δεν ήταν ο πρώτος) και παρά το ότι ξέρουμε την ιστορία πάμε πάλι και πάλι να την δούμε; Γιατί διαβάζουμε αναλύσεις για το ναυάγιο;
Είναι πάρα πολλά αυτά τα γιατί αλλά νομίζω ότι έχω την απάντηση. Την είχα γράψει το 1997 σε ένα κείμενο που είχε δημοσιευτεί στην Αυριανή (εκεί δούλευα τότε) αλλά λόγω έλλειψης αρχείου, αλλά και λόγω του ότι εκείνη την εποχή η Αυριανή λειτουργούσε ακόμη με χειρόγραφα, το κείμενο χάθηκε. Είχε τίτλο "Τί πρέπει να δούμε στον Τιτανικό" και μπήκε στην εφημερίδα μία ημέρα πριν την προβολή της ταινίας.
Αυτό λοιπόν που πρέπει να δούμε στην ιστορία του Τιτανικού, δεν είναι ούτε ο Ντι Κάπριο, ούτε η Γουίνσλετ, ούτε το σεναριακό εύρημα με το κολιέ και το πετράδι. Εννοείται ότι μπορούμε να απολαύσουμε τα υπέροχα εφέ της ταινίας, όμως αυτό που πρέπει πραγματικά να δούμε είναι άλλο. Πρέπει να αναζητήσουμε τον πραγματικό πρωταγωνιστή. Διότι αυτός δεν είναι κανένας από όσους φαντάζεστε.
Ο πραγματικός πρωταγωνιστής, λέγεται Joseph Bruce Ismay και είναι ο Πρόεδρος της White Star, της ιδιοκτήτριας εταιρίας του Τιτανικού.
Γιατί είναι ο Ismay ο πρωταγωνιστής; Διότι ο Ismay, ήταν εκείνος που τόλμησε να χαρακτηρίσει τον Τιτανικό ως "Αβύθιστό". Εκείνος ήταν που έβαλε στο μυαλό του καπετάνιου του πλοίου (και σχεδόν τον διέταξε) να φουλάρει τις μηχανές έτσι ώστε ο Τιτανικός να φτάσει στην Νέα Υόρκη μίαμιση ημέρα νωρίτερα καταρρίπτωντας τα μέχρι τότε ρεκόρ. Άρα εκείνος ήταν ο υβριστής που προκάλεσε την μήνη των Θεών (ή του Θεού αν προτιμάται) δηλώνωντας ότι έχει καταφέρει να γίνει ίσος τους. Εκείνος ήταν που κυκλοφορούσε στο πλοίο ως Θεός ο ίδιος εξοργίζοντας την ίδια τη Φύση. Έπρεπε λοιπόν να καταστραφεί. Έπρεπε να επανέλθει στα ανθρώπινα επίπεδα. Και όταν οι Θεοί αποφασίζουν να κατεβάσουν έναν άνθρωπο στο ανθρώπινο επίπεδο δεν το κάνουν με μέτρο. Δεν το κάνουν με συμπόνοια, αλλά το κάνουν με πάταγο και απλά τον διαλύουν.
Έτσι, ο Ismay όχι μόνο βρέθηκε να έχει στο λαιμό του 1.514 ψυχές, αλλά ήταν και τόσο δειλός (ή αν θέλετε οι Θεοί τον έκαναν τόσο δειλό) που δεν μπόρεσε να μείνει πάνω στο σκάφος και να χαθεί στα παγωμένα νερά, αλλά παραβιάζοντας την δική του εντολή για προτεραιότητα στις γυναίκες και τα παιδιά, ανέβηκε στις μισοάδειες λέμβους και σώθηκε ακούγωντας παιδικές κραυγές από το τραγικό καράβι του.
Ο Ismay σώθηκε. Και βγήκε στην Νέα Υόρκη και πέθανε από εγκεφαλικό. Όχι γρήγορα για να γλυτώσε νωρίςι, αλλά 25 χρόνια αργότερα κουβαλώντας την κατάρα του πιο μισητού ανθρώπου της ναυτιλίας εκείνης της εποχής. Είναι χαρακτηριστικά τα όσα του έγραφαν οι εφημερίδες της Νέας Υόρκης τότε. Τον είπαν "ο δειλός του Τιτανικού" προτείνοντας το άσπρο αστέρι στη σημαία της White Star να αντικατασταθεί με ένα άσπρο συκώτι.
Τί θυμίζουν όλα αυτά; Μα φυσικά Αρχαία Τραγωδία. Και οι αρχαίοι έλληνες ήξεραν πολύ καλά ποια είναι η συνταγή για να γράφονται αθάνατα έργα. Κατ' αρχάς έπρεπε να υπάρχει υβριστής. Έπρεπε να προσβάλει τους Θεούς και στη συνέχεια όλα τα πράγματα έπαιρναν τον δρόμο τους μέχρι την κάθαρση την οποία εμείς οι θεατές παρακολουθούμε.
Ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό της Αρχαίας Τραγωδίας (το οποίο υπάρχει και στον Τιτανικό) είναι ότι η υπόθεση ήταν πάντα γνωστή στους θεατές. Άρα η ιστορία δεν ήταν καινούρια και ο στόχος δεν ήταν οι θεατές να δουν για πρώτη φορά τί θα γίνει παρακάτω, αλλά να ξέρουν τί θα γίνει, ώστε να μπορούν να κρίνουν το κείμενο. Να κρίνουν αν η παράσταση έχει διδαχθει σωστά. Αν οι ηθοποιοί παίζουν καλά. Μόνο έτσι θα μπορούσαν τελικά να ψηφίσουν για τον νικητή των θεατρικών αγώνων στο πλαίσιο των οποίων παρουσιάζονταν τα έργα των ποιητών.
Έτσι και στον Τιτανικό. Όλοι ξέρουμε τί θα γίνει στο τέλος, γι' αυτό και παρακολουθούμε συγκλονισμένοι την θεϊκή παρέμβαση, η οποία καταστρέφει τους υβριστές ανθρώπους που τόλμησαν να ανεβούν στο υπερκατασκεύασμα που αυτός ο ασεβής χαρακτήρισε αβύθιστο, βυθίζοντάς το -όχι στο δεύτερο, όχι στο τρίτο, αλλά στο παρθενικό του ταξίδι. Αυτό το προσβλητικό δημιούργημα δεν έπρεπε να πιάσει ποτέ λιμάνι. Έπρεπε να χαθεί χωρίς δεύτερη κουβέντα. Χωρίς κανένα κύμα, χωρίς κανένα άνεμο, χωρίς καμία δυσκολία στη ναυσιπλοΐα, σε μία φεγγαρόλουστη βραδιά. Όλες οι αποφάσεις που οδήγησαν στην καταστροφή ήταν ανθρώπινες. Άνθρωπος θεώρησε ότι έφτασε τους Θεούς. Άνθρωπος αδιαφόρησε για τις προειδοποιήσεις εμφάνισης παγόβουνων και ανθρωπος φούλαρε τις μηχανές. Ο Θεός ήταν απλά εκεί και παρακολουθούσε. Και φυσικά γέλαγε με τον άνθρωπο που επανήλθε συντετριμένος εκεί που του αρμώζει.
Ο Τιτανικός λοιπόν είναι μία σύγχρονη πραγματική αρχαία τραγωδία, η οποιά ακολουθεί τόσο πιστά την συνταγή εκείνων που έβαλαν τις βάσεις για το παγκόσμιο Θέατρο ώστε ποτέ δεν πρόκειται να ξεπεραστεί και κατά πάσα πιθανότητα θα είναι και πάλι το πρώτο θέμα της ημέρας στις 14 Απριλίου 2112.
Ακούστε ζωντανά
Follow @skaigr