Χρειάστηκε να παρέμβει ο ίδιος ο πρωθυπουργός για να δοθεί λύση στα προβλήματα των θυμάτων από την τραγωδία στο Μάτι. Και χρειάστηκε να παρέμβει ο ίδιος ο υπουργός ανάπτυξης για να λυθεί η οικογενειακή παρεξήγηση που στερούσε από την Creta Farms την χρηματοδότηση και παρά λίγο να την οδηγήσει στην χρεοκοπία, αφήνοντας 800 εργαζόμενους στον δρόμο.

Μεγαλύτερη απόδειξη ότι στην Ελλάδα η γραφειοκρατία βασιλεύει και ότι οι συνήθεις διοικητικές διαδικασίες αδρανούν αν δεν υπάρξει σπρώξιμο «από πάνω» δεν θα μπορούσαμε να έχουμε.

Η κυβέρνηση, και καλά κάνει, ελπίζει σε μια μικρή επανάσταση στην δημόσια διοίκηση εισάγοντας, ανάμεσα σ άλλα, τον θεσμό των υπηρεσιακών γενικών γραμματέων. Θα προέρχονται από δημοσίους υπαλλήλους καριέρας και θα επιλέγονται με διαδικασίες ΑΣΕΠ.

Ταυτόχρονα δίνεται το δικαίωμα της υπογραφής στους γενικούς διευθυντές.

«Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται από την υπηρεσιακή διοίκηση, εμπιστευόμαστε την δημοσιοϋπαλληλία» δήλωσε χαρακτηριστικά ο αρμόδιος υπουργός κ. Γιώργος Γεραπετρίτης.

Η πραγματικότητα μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σύνθετη. Κατ αρχήν οι διαδικασίες ΑΣΕΠ δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση. Τα αντικειμενικά κριτήρια μπορεί να βγάλουν εντελώς ακατάλληλα πρόσωπα. Όποιος έχει εμπειρία από ανάλογες διαδικασίες που υιοθετήθηκαν στο παρελθόν το γνωρίζει πολύ καλά.

Ταυτόχρονα όμως δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η απεξάρτηση της διοίκησης από την πολιτική ηγεσία θα λειτουργήσει προς το συμφέρον της κοινωνίας. Αναφερόμενη στο αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων, η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ κ. Κιντή, σε πρόσφατο σημείωμα της επεσήμανε για παράδειγμα μερικά προβλήματα που μπορεί να υπάρξουν αν τα ίδια τα ΑΕΙ αποφασίζουν τον αριθμό των εισακτέων: Να τον μειώνουν για να ελαφρύνουν τον φόρτο εργασίας ή να τον αυξάνουν αδικαιολόγητα για να αυξήσουν το «κύρος» της σχολής ή για να πάρουν πρόσθετη χρηματοδότηση.

Στη πραγματικότητα αναφέρεται σε ένα εξαιρετικά διαδεδομένο πρόβλημα όλων των δημόσιων οργανισμών: όσο αυτονομούνται τόσο τείνουν να λειτουργούν προς όφελος του εαυτού τους και όχι για τον σκοπό τον οποίο υποτίθεται ότι υπηρετούν. Κάτι ανάλογο είχε επισημάνει στο παρελθόν ο Ανδρέας Παπανδρέου αναφερόμενος στο ΕΣΥ το οποίο, όπως έλεγε, είχαν «απαγάγει» οι εργαζόμενοι.

Αν αναλογιστούμε τι συμβαίνει στους δύο τομείς του δημοσίου που υποτίθεται ότι απολαμβάνουν την μεγαλύτερη αυτονομία, την δικαιοσύνη και την ανώτατη παιδεία, τότε είναι φανερό ότι το κόψιμο του ομφάλιου λώρου με την πολιτική σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί πανάκεια. Μπορεί να ισχύει και το αντίθετο.

Ακόμα και η αποκέντρωση, η οποία επιτρέπει έναν πιο άμεσο έλεγχο από τους χρήστες των υπηρεσιών, έχει αποδειχθεί σε πολλές περιπτώσεις ανεπαρκής. Εκεί λειτουργεί η αντίστροφή λογική: εξυπηρετούνται τα ατομικά συμφέροντα των πελατών-ψηφοφόρων σε βάρος του γενικού συμφέροντος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα στραβά μάτια Δημάρχων για αυθαίρετα ή αποφάσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που υποβαθμίζουν το περιβάλλον.

Προφανώς στις ρυθμίσεις της κυβέρνησης θα υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας και διαδικασίες ελέγχου. Σε τελευταία ανάλυση ωστόσο κανένα σύστημα δεν λειτουργεί αν οι ίδιοι οι άνθρωποι που το λειτουργούν δεν έχουν συνείδηση της ευθύνης τους. Η διαρκής λογοδοσία και κυρίως η διαφάνεια είναι η μόνη πραγματική μας άμυνα. Διαφάνεια όμως όχι μόνο για τον έλεγχο της διαφθοράς όπως σχεδιάζει η κυβέρνηση αλλά και για να μπορεί ο ίδιος ο πολίτης να ελέγχει την διοίκηση.

Το «οpen gov» του Γιώργου Παπανδρέου ήταν ένα μεγάλο βήμα. Δεν επαρκεί, χρειάζονται να υπάρχουν ειδικοί δείκτες, κατανοητοί και εύκολα προσβάσιμοι από όλους που να επιτρέπουν τον συνεχή έλεγχο. Δείκτες που να είναι υποχρεωμένη να δημοσιοποιεί κάθε υπηρεσία.

Ένα παράδειγμα από την συζήτηση των προγραμματικών θα ήταν να υπάρχουν δημοσιευμένα στοιχεία για τον χρόνο πχ που χρειάζεται κάθε τράπεζα για να δώσει το POS σε έναν επιχειρηματία.

Στα νοσοκομεία πάλι θα ήταν ενδιαφέρον να βλέπαμε τους χρόνους αναμονής για επεμβάσεις ή τα ποσοστά ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, στην αστυνομία τα ποσοστά εγκλημάτων και εξιχνιάσεων κατά περιφέρεια, στη δικαιοσύνη τις καθυστερήσεις. Στοιχεία δηλαδή που θα δώσουν γνώση και κατά συνέπεια δύναμη στον πολίτη.

 Δύσκολα πράγματα αλλά ο φιλελευθερισμός, για να παραφράσουμε το γνωστό σύνθημα, ή θα είναι επαναστατικός ή δεν θα υπάρξει.